Muzej grada u kući Alekse Ace Stanojevića

Muzej grada Knjaževca nalazi se u Njegoševoj ulici br.6, u užem centru grada, u kući radikalskog prvaka Ace Stanojevića.

contentmap_module

Aca Stanojević

 

Optužen za učešće u Timočkoj buni 1883. i u Čebinčevoj aferi 1884. godine bio je primoran da beži iz zemlje. Uz svog kuma, Nikolu Pašića bio je najistaknutija ličnost Radikalne stranke. Više puta biran je za narodnog poslanika i predsednika Narodne skupštine. Posle smrti Nikole Pašića 1926. godine izabran je za predsednika Glavnog odbora i vođu stranke. Državni udar kralja Aleksandra i šestojanuarski režim 1929. godine nije podržao. Aca Stanojević umro je 1947. godine, sahranjen je u Knjaževcu uz najveće državne počasti.

Aleksa Aca Stanojević


Muzej grada Knjaževca nalazi se u Njegoševoj ulici br.6, u užem centru grada, u kući radikalskog prvaka Ace Stanojevića. Kuća je građena od 1903. do 1912. godine u vreme dok je on bio predsednik Narodne skupštine, po planovima građevinskog preduzetnika Jovana Foglera iz Beča.
Građena je u dve etape kao slobodan objekat sa bogatom fasadnom plastikom u sklopu dvorišta sa ogradom. Svojom masom ne izlazi na regulacionu liniju ulice već ima predbaštu, tako da njen spoljni izgled odaje karakter italijanske vile. Ova kuća sa simetričnom fasadom i atraktivnim ulaznim drvenim tremom, po svojim arhitektonsko-likovnim elementima predstavlja specifičan tip građevina (gradska vila) u Knjaževcu sa početka XX veka, a nosi karakteristike secesije.

Arhitektonsko nasleđe, izvorna ambijentalna vrednost kao i istorija ovog objekta (kuća značajne istorijske ličnosti) neki su od razloga zbog kojih ulazi u red značajnih spomenika kulturne istorije, tj. predstavlja istorijsku kuću. Branislava Marković (1903-1983.) poklonila je kuću za života muzeju i svome gradu. U cilju očuvanja objekta na postojećoj lokaciji, kao i njegove arhitektonske i ambijentalne vrednosti, ali i njenog adekvatnog prezentovanja, proglašena je spomenikom kulture 1983. godine.

Konzervatorsko-restauratorske radove izvodi Zavod za zaštitu spomenika iz Niša i Zavičajni muzej Knjaževca po projektu arh. Milorada Vujinovića, dok je projekat koncepcije adaptacije i muzejske postavke uradila Dušica Živković, savetnik-etnolog Zavičajnog muzeja u Knjaževcu. Radovi su trajali od 1987. do 1988. godine, kada je objekat otvoren za posetioce kao Muzej grada ili Gradska kuća.

 

Brojni primeri zatečenog originalnog materijala, arhivska građa i lični predmeti Ace Stanojevića, kao i materijal koji je dobijen na poklon od starih knjaževačkih porodica ili pojedinaca čine skroman ali značajan fond. Pogodnost da se radi o kulturno istorijskom spomeniku s kraja XIX i početka XX veka iskorišćena je da se prikažu i dočaraju ambijent i vreme u kojem je živeo Aca Stanojević ali i rekonstruiše enterijer gradske kuće tog vremena.

Za izlaganje raznovrsnih predmeta visoke kulturne i umetničke vrednosti iskorišćene su prostorije gornje etaže, u kojima je gradski enterijer scenski prikazan.  Velika soba – salonska garnitura, zidna ogledala... i sve to pripada neorenesansi, tepih iz doba Napoleona III, gusana peć i dr. Radna soba – pisaći sto i stolica, orman bogato dekorisan, manji tepih (žizel), salonska garnitura za sedenje, umetničke slike (sve iz legata Ace Stanojevića)...

Salon za prijem

Spavaća soba

 

Spavaća soba – ormar, krevet sa ornamentalnim elementima u duborezu (neorenesansa), komoda za umivanje sa pratećim predmetima od porcelana (secesija), krst, dve ikone (neobarok) i putna torba Ace Stanojevića sa njegovim inicijalima... Mala soba – izložena je mala komoda (neoklasicizam) kao i sto sa šest drvenih stolica iz Beča (secesija)... Na tremu su stočić sa tokarenim elementima i pletene stolice Tonet. Iz zbirke treba izdvojiti i gramofon sa trubom s početka veka, draper sa dvora na Cetinju, stone lampe, posuđe od porcelana i stakla s kraja XIX veka i telefon i radio aparat („Philips“), mali deo inače bogate biblioteke Ace Stanojevića. U hodniku se nalaze lični predmeti Ace Stanojevića, njegova spisa, pisma, materijali i dokumentacija vezana za Radikalnu stranku, fotografije i sl.

Donja etaža je prostor iskorišćen za različite „nemuzejske“ sadržaje. U okviru nje nalazi se prostor iskorišćen kao prodajna galerija i kao salon za venčavanje. Ovaj deo koristi se i za održavanje književnih i kulturnih večeri, svečano potpisivanje ugovora između preduzeća, ali i za održavanje raznih predavanja ili naučnih skupova što ga čini posećenijim tj. sastavnim delom nastavnih planova (istorija, likovna umetnost...).